G ♡ISLAAMUMMAAN AMANTII DHUGAATI


13284 Members

Filannoo armaan gaditti argamu "add member" kan jedhu tuquudhaan saahibban kee kan sitti dhihaatan group bareedduu tana affeeri
{links} {LinksTitle}
{/links}
Today Views : 0
Yesterday Views : 0
One Year Views : 7
eeee dhugaa jitee
2019/10/17 09:05
2019/10/17 09:03
Xaayib lubuu 😘😘👍😂😂😂😂
2019/10/17 09:03
2019/10/17 09:02
Left qabatee 😂😂
2019/10/17 09:02
2019/10/17 09:02
2019/10/17 09:01
Qur'aana 14: 1 الٓرۚ كِتَٰبٌ أَنزَلۡنَٰهُ إِلَيۡكَ لِتُخۡرِجَ ٱلنَّاسَ مِنَ ٱلظُّلُمَٰتِ إِلَى ٱلنُّورِ بِإِذۡنِ رَبِّهِمۡ إِلَىٰ صِرَٰطِ ٱلۡعَزِيزِ ٱلۡحَمِيدِ Alif Laam Raa(Inni) kitaaba akka ati nama hayyama Gooftaa isaanitiin dukkana (kufrii) irraa gara ifaa (Islaamaa), gara karaa (Rabbii) injifataa, faarfamaa ta’ee baaftuuf gara keetti buufneedha
2019/10/17 08:59
mee.iffa.kee.saan.dhuga.waanii.nu.barasiisii.kaa.afanii.micha.mmoo.dhugan.kee
2019/10/17 08:58
2019/10/17 08:53
2019/10/17 08:53
2019/10/17 08:48
🎤🎤👈 maalifi kolfita lamii teenya 😒
2019/10/17 08:43
😂😂😂😂😂🙈
2019/10/17 08:35
✅✅✅✅✅
2019/10/17 08:12
/👍👍👍👍👍👍👍
2019/10/16 23:30
WL wr wb mashaalla rabibin sirraa haajaalatuu ustaazaa kenyaa ✅👇Mali gorssani kaana Amaataa ufiituu Hin bekuu😁😁
2019/10/16 23:30
😂😄😂waayyii Ajii baakkkkk
2019/10/16 23:16
የሙሴ አምላክ በአላህ ስም እጅግ በጣም ሩኅሩህ እጅግ በጣም አዛኝ በሆነው፡፡ 10፥3 *ጌታችሁ ያ ሰማያትንና ምድርን በስድስት ቀኖች ውስጥ የፈጠረ አላህ ነው*፡፡ ከዚያም ነገሩን ሁሉ የሚያስተናብር ሲኾን በዐርሹ ላይ ተደላደለ፡፡ ከእርሱ ፈቃድ በኋላ ቢኾን እንጂ አንድም አማላጅ የለም፡፡ እነሆ! *”አላህ ጌታችሁ ነውና አምልኩት*፤ አትገሰጹምን? إِنَّ رَبَّكُمُ ٱللَّهُ ٱلَّذِى خَلَقَ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلْأَرْضَ فِى سِتَّةِ أَيَّامٍۢ ثُمَّ ٱسْتَوَىٰ عَلَى ٱلْعَرْشِ ۖ يُدَبِّرُ ٱلْأَمْرَ ۖ مَا مِن شَفِيعٍ إِلَّا مِنۢ بَعْدِ إِذْنِهِۦ ۚ ذَٰلِكُمُ ٱللَّهُ رَبُّكُمْ فَٱعْبُدُوهُ ۚ أَفَلَا تَذَكَّرُونَ እኛ ሙስሊሞች ክርስቲያኖችን፦ “ኢየሱስ፦ እኔ አምላክ ነኝ፥ አምልኩኝ” ያለበት ጥቅስ ከባይብል አሳዩን ስላቸው፤ እንደዛ የሚልበት አንቀፅ እንደሌለ ሲያውቁት በእጅ አዙር ልከክልህ እከክልኝ በሚል ስሁት ሙግት አላህ፦ “እኔ እኔ አምላክ ነኝ፥ አምልኩኝ” ያለበት ጥቅስ ከቁርአን አሳዩን ብለው እህህና አሄሄ እያሉ ያለቃቅሳሉ፤ ቁርአን ላይ በቁና ጥቅስ አላህ፦ “እኔ አምላክ ነኝ፥ አምልኩኝ” ያለበት አናቅጽ ማቅረብ ይቻላል፤ ጥንትም ሙሳን ሲያናግር የነበረው የሙሳ አምላክ አላህ እራሱ ነው፤ አላህ ለሙሳ፦ “እኔ አላህ እኔ ነኝ ያለ እኔ አምላክ የለምና አምልከኝ” ብሎታል፦ 20፥14 *«እኔ አላህ እኔ ነኝ ያለ እኔ አምላክ የለምና አምልከኝ*፡፡ ሶላትንም በእርሷ እኔን ለማውሳት ስገድ፡፡ إِنَّنِىٓ أَنَا ٱللَّهُ لَآ إِلَٰهَ إِلَّآ أَنَا۠ فَٱعْبُدْنِى وَأَقِمِ ٱلصَّلَوٰةَ لِذِكْرِىٓ “ይህ እኮ ሙሳን ነው ያለው” የሚል ምላሽ ይሰጣል፤ ታዲያ እኮ ሙሳን ያናገረው አላህ እንደሆነ ቁርአን ይናገራል፤ የተፈለገው አላህ፦ “እኔ እኔ አምላክ ነኝ፥ አምልኩኝ” ያለበት ጥቅስ ነው፤ በተጨማሪም ሙሳን “እኔ አላህ እኔ ነኝ ያለ እኔ አምላክ የለምና አምልከኝ” ብሎ የተናገረው ነብያችንን”ﷺ” የሚያናግር አላህ ለመሆኑ ሁለት ነጥቦችን ማየት እንችላለን፦ ነጥብ አንድ “ተጠራ” አላህ ለሙሳ፦ “እኔ አላህ እኔ ነኝ ያለ እኔ አምላክ የለምና አምልከኝ” ብሎ ከማለቱ በፊት «ሙሳ ሆይ» በማለት ጠርቶታል፦ 20፥11 በመጣም ጊዜ «ሙሳ ሆይ» በማለት *”ተጠራ*፡፡ فَلَمَّآ أَتَىٰهَا نُودِىَ يَٰمُوسَىٰٓ ይህንን ጥሪ ጠርቶ ያነጋገረው እራሱ እንደሆነ በመጀመሪያ መደብ ለነብያችን”ﷺ”፦ “ጠራነው፤ ያነጋገርነውም ሲኾን አቀረብነው” በማለት ሙሴን የጠራው እርሱ እንደሆነ ይናገራል፦ 19፥51 በመጽሐፉ ውስጥ *ሙሳንም አውሳ*፡፡ እርሱ ምርጥ ነበርና፡፡ መልክተኛ ነቢይም ነበር፡፡ وَٱذْكُرْ فِى ٱلْكِتَٰبِ مُوسَىٰٓ ۚ إِنَّهُۥ كَانَ مُخْلَصًۭا وَكَانَ رَسُولًۭا نَّبِيًّۭا 19፥52 ከጡር ቀኝ ጎን በኩልም *ጠራነው፤ ያነጋገርነውም* ሲኾን አቀረብነው፡፡ وَنَٰدَيْنَٰهُ مِن جَانِبِ ٱلطُّورِ ٱلْأَيْمَنِ وَقَرَّبْنَٰهُ نَجِيًّۭا ነጥብ ሁለት “የሚወረድልህንም” አላህ ሙሳን፦ “እኔ አላህ እኔ ነኝ ያለ እኔ አምላክ የለምና አምልከኝ” ብሎ ከማለቱ በፊት “የሚወረድልህንም ነገር አዳምጥ” ብሎታል፦ 20፥13 «እኔም መረጥኩህ፤ *”የሚወረድልህንም”* ነገር አዳምጥ፡፡ وَأَنَا ٱخْتَرْتُكَ فَٱسْتَمِعْ لِمَا يُوحَىٰٓ አላህ ከዚህ በፊት ለመልእክተኛ ምን ብሎ እንደሚያወርድ ሲናገር “ከእኔ ሌላ አምላክ የለምና አምልኩኝ” በማለት እራሱ ወሕይ እንደሚያወርድ ለነብያችን”ﷺ” ይነግራቸዋል፦ 21፥25 ከአንተ በፊትም እነሆ *”ከእኔ ሌላ አምላክ የለምና አምልኩኝ”* በማለት ወደ እርሱ *”የምናወርድለት”* ቢኾን እንጅ ከመልክተኛ አንድንም አልላክንም፡፡ وَمَآ أَرْسَلْنَا مِن قَبْلِكَ مِن رَّسُولٍ إِلَّا نُوحِىٓ إِلَيْهِ أَنَّهُۥ لَآ إِلَٰهَ إِلَّآ أَنَا۠ فَٱعْبُدُونِ ነጥብ ሶስት “አምልኩኝ” አላህ በመጀመሪያ መደብ “አዕቡዱኒ” َٱعْبُدُونِ “አምልኩኝ” ብሎ ይናገራል፤ በተጨማሪም በሶስተኛ መደብ ስለ እራሱ ሲናገር “አዕቡዱሁ” َٱعْبُدُوهُ “አምልኩት” ብሎ ይናገራል፦ 29፥56 እናንተ ያመናችሁ ባሮቼ ሆይ! ምድሬ በእርግጥ ሰፊ ናት፤ ብትቸገሩ ተሰደዱ፡፡ *”እኔንም ብቻ አምልኩኝ”*፡፡ يَٰعِبَادِىَ ٱلَّذِينَ ءَامَنُوٓا۟ إِنَّ أَرْضِى وَٰسِعَةٌۭ فَإِيَّٰىَ فَٱعْبُدُونِ 21፥92 ይህች አንዲት መንገድ ስትሆን በእርግጥ ሃይማኖታችሁ ናት፤ *”እኔም ጌታችሁ ነኝና አምልኩኝ”*፡፡ إِنَّ هَٰذِهِۦٓ أُمَّتُكُمْ أُمَّةًۭ وَٰحِدَةًۭ وَأَنَا۠ رَبُّكُمْ فَٱعْبُدُونِ 6፥102 ይህ *”ጌታችሁ አላህ ነው፤ ከእርሱ በቀር አምላክ የለም፤ ነገርን ሁሉ ፈጣሪ ነው፤ ስለዚህ አምልኩት”*፡፡ እርሱም በነገሩ ሁሉ ላይ ተጠባባቂ ነው፡፡ ذَٰلِكُمُ ٱللَّهُ رَبُّكُمْ ۖ لَآ إِلَٰهَ إِلَّا هُوَ ۖ خَٰلِقُ كُلِّ شَىْءٍۢ فَٱعْبُدُوهُ ۚ وَهُوَ عَلَىٰ كُلِّ شَىْءٍۢ وَكِيلٌۭ ✍ከወንድም ወሒድ ዑመር https://t.me/Wahidcom ወሰላሙ አለይኩም
2019/10/16 22:44
Saabaa keettii faalaa baabaadii kaanii Biiyyaa keessaattii hajeefaamaajiiruu hallGaadha ni oke
2019/10/16 22:41
😊😂😂😂😂😂😁😁😁👈🤔
2019/10/16 22:30
Yom garee keessaa ta, aa left jedhee jiraa😁
2019/10/16 22:26
2019/10/16 22:20
እግዚኣብሄር ማነው?? 1• ምላጭ የሚከራይ " በዚያም ቀን እግዚአብሔር ከወንዙ ማዶ በተከራየው ምላጭ በአሦር ንጉሥ የራሱንና የእግሩን ጠጕር ይላጨዋል ምላጩም ጢሙን ደግሞ ይበላል"(ትንቢተ ኢሳያስ 7:20) 2• በፉጨት እሚጣራ "በዚያም ቀን እንዲህ ይሆናል እግዚአብሔር በግብጽ ወንዝ ዳርቻ ያለውን ዝምብ በአሦርም አገር ያለውን ንብ በፉጨት ይጠራል(ትንቢተ ኢሳይያስ 7:18) 3• እሚጮህ "እግዚአብሔር እንደ ኃያል ይወጣል እንደ ሰልፈኛም ቅንዓትን ያስነሣል ይጮኻል ድምፁንም ያሰማል በጠላቶቹም ላይ ይበረታል”(ትንቢተ ኢሳይያስ 42:13) 4• እንደ ኣንበሳ ያገሳል "እግዚአብሔርን ይከተላሉ፥ እርሱም እንደ አንበሳ ያገሣል ባገሣም ጊዜ ልጆች እየተንቀጠቀጡ ከምዕራብ ይመጣሉ:”(ትንቢተ ሆሴዕ 11:10) 5• ከፈጠረ በኃላ የሚያርፍና የሚተነፍስ "እግዚአብሔር ሰማይንና ምድርን በስድስት ቀን ስለ ፈጠረ፥ በሰባተኛውም ቀን ከሥራው ስላረፈና ስለ ተነፈሰ”(ኦሪት ዘጸአት 31:17) 6• የሚፀፀት "እግዚአብሔርም ሰውን በምድር ላይ በመፍጠሩ ተጸጸተ፥ በልቡም አዘነ”(ኦሪት ዘፍጥረት 6:6) 7• በፈጠረው ፍጡር የሚሸነፍ "አለውም፦ ከእንግዲህ ወዲህ ስምህ እስራኤል ይባል እንጂ ያዕቆብ አይባል ከእግዚአብሔር ከሰውም ጋር ታግለህ አሸንፈሃልና”(ኦሪት ዘፍጥረት 32:28) 8• በእንቅልፋሞችና በሰካራሞች እሚመሰል "እግዚአብሔርም ከእንቅልፍ እንደሚነቃ ተነሣ፥ የወይን ስካር እንደ ተወው እንደ ኃያልም ሰው”(መዝሙረ ዳዊት 78:65) 9• ክፋትን እሚፈጥር "ብርሃንን ሠራሁ፥ ጨለማውንም ፈጠርሁ ደኅንነትን እሠራለሁ፥ ክፋትንም እፈጥራለሁ እነነዚህን ሁሉ ያደረግሁ እግዚአብሔር እኔ ነኝ”(ትንቢተ ኢሳይያስ 45:7) 10• የስህተት ኣሰራር የሚልክ "እግዚአብሔር የስሕተትን አሠራር ይልክባቸዋል”(2ኛ ወደ ተሰሎንቄ ሰዎች 2:12) 11• ኣታላይ "አቤቱ፥ አታለልኸኝ እኔም ተታለልሁ፥ ከእኔም በረታህ አሸነፍህም ቀኑን ሁሉ መሳቂያ ሆኛለሁ፥ ሁሉም ያላግጡብኛል”(ትንቢተ ኤርምያስ 20:7) 12• ሰውን በማጥፋትና ሰውን በማፍረስ የሚደሰት " እግዚአብሔር ሲያጠፋችሁ ሲያፈርሳችሁም ደስ ይለዋል"( ኦሪት ዘዳግም 28:63) 13• በመጥፎ ነገር የሚያዝ " ለጥፋት ለቀረበው ሰው ብርቱ መጠጥ ስጡት፥ ነፍሱ ለመረረውም የወይን ጠጅ ስጡት7 ይጠጣ ድህነቱንም ይርሳ፥ ጕስቍልናውንም ከእንግዲህ ወዲህ አያስብ"( መፅሃፈ ምሳሌ 31:6) 14• በዝሙት የሚያዝ " እግዚአብሔር መጀመሪያ በሆሴዕ በተናገረ ጊዜ፥ እግዚአብሔር ሆሴዕን፦ ምድሪቱ ከእግዚአብሔር ርቃ ታላቅ ግልሙትና ታደርጋለችና ሂድ ጋለሞታን ሴትና የግልሙትናን ልጆች ለአንተ ውሰድ አለው" (ትንቢተ ሆሴእ 1:2) 15• ለጨቅላ ህፃናት ርኅራሄ የሌለው ጨካኝ "ሽማግሌውንና ጐበዙን ቈንጆይቱንም ሕፃናቶቹንና ሴቶቹን ፈጽማችሁ ግደሉ " (ትንቢተ ህዝቂኤል 9:6) 16• ከተማና ግንብ ለማየት ከሰማይ ወደ ምድር የሚወርድ “እግዚአብሔርም የአዳም ልጆች የሠሩትን ከተማና ግንብ ለማየት ወረደ”(ኦሪት ዘፍጥረት 11:5) 17• ልጅና ሚስት ያለው “እስራኤል የበኵር ልጄ ነው”(ኦሪት ዘጸአት 4:23) “ፈጣሪሽ ባልሽ ነው፥ ስሙም የሠራዊት ጌታ እግዚአብሔር ነው”(ትንቢተ ኢሳይያስ 54:5) 18• ኣንዱ በሰራው ሃጢኣት እስከ 10 ትውልድ ድረስ ሃጢኣተኛ እሚያደርግ “ዲቃላ ወደ እግዚአብሔር ጉባኤ አይግባ እስከ አሥር ትውልድ ድረስ ወደ እግዚአብሔር ጉባኤ አይግባ”(ኦሪት ዘዳግም 23:2) 19• ነብያትን ኣታላይ “እግዚአብሔር በእነዚህ በነቢያትህ ሁሉ አፍ ሐሰተኛ መንፈስ አድርጎአል እግዚአብሔርም በላይህ ክፉ ተናግሮብሃል”(መጽሐፈ ነገሥት ቀዳማዊ 22:23) “ነቢዩም ቢታለል ቃልንም ቢናገር፥ ያንን ነቢይ ያታለልሁ እኔ እግዚአብሔር ነኝ”(ትንቢተ ሕዝቅኤል 14:9) 20• ኣይደለም ለኛ ብርሃን ሊሰጥ ለራሱም ብርሃን ያጣ “ሰሎሞንም። እግዚአብሔር፦ በጨለማ ውስጥ እኖራለሁ ብሎአል”(መጽሐፈ ዜና መዋዕል ካልዕ 6:1) “የእግዚአብሔርን ቀን ለምትፈልጉ ወዮላችሁ! የእግዚአብሔርን ቀን ለምን ትፈልጋላችሁ? ጨለማ ነው እንጂ ብርሃን አይደለም”(ትንቢተ አሞጽ 5:18) 21• እንቅልፍ ኣሸንፎት በፍጡራን እሚቀሰቀስ “አቤቱ፥ ንቃ ለምንስ ትተኛለህ? ተነሥ፥ ለዘወትርም አትጣለን”(መዝሙረ ዳዊት 44:23)
2019/10/16 22:03
⤴️Guyyaa tokko Ergamaan Rabbii ۩ﷺ۩ Abuu Bakri, Umar, Usmaan fi Aliyyi Waliin taa'ani osoo haasawa jiranii rasuuli ۩ﷺ۩ akkana jedhan: ⤴️RASUULA ۩ﷺ۩ ... Addunyaa kana irraa waa sadihi qofaan jaaladha 1. Waan urgaawu ykn shittoo 2. Dubartii (tan halaal) 3. Salaata... ⤴️ABUU BAKRI... Yaa rasuula dhuga jettan, aniis waa sadihi qofaan jaaladha. 1. Fuula rasuulaa ۩ﷺ۩ keessa ilaaluu 2. Qabeenya kiyya rasuulaaf arjoomuu 3. Intalti tiyya rasuula heerumuu... ⤴️UMAR... Abuu bakri dhugaa keeti, anilleen waa sadihiin jaaladha. 1. Toltutti nama ajajuu 2. Hamtuu rraa nama dhoorkuu 3. Haala gaarii amala godhachuu... ⤴️USMAAN... Umar Dhugaa keeti, anilleen waa 3n jaaladha. 1. Nama beelawee jiru nyaachisuu 2. Nama uffata hin qabne uffisuu 3. Quraana qara'uu... ⤴️ALIYYI... Usmaan dhugaa jatte , aniis wahuma 3n jaaladha. 1. Keessummaa guddisuu 2. Soomana baay'isuu 3. Jihaada heddummeeysu... Dhaamsa bareeda kana #SHERE godhuun Obbolleewaan keesan biraan naaf gaha Jzk by kadijaa binti Aliyii Barnoota Amantii Islaamaa fi kiristaana ragaa isaa wojjiin ni dhiyeessina Akkasumas, gosa barnoota asiin gadi kana bifa barreeffamaatiin ykn sagaleen isin biraan ni geena:- ~Tafsiira ~Aqiida ~Riyaada... @Maashaallaah @DiiniiKeenyaHaaIjaarannu
2019/10/16 21:21
Salaamullaahi aleylkum Wa Rahmatullaahi Wa Barakaatuh Jammaa Alfalah #Dhaamsa_Gabaabaa 🌹Addunyaan Tun Qormaata,Qormaanni Isiis Baayyeedha Akkasuma Ammaas Baayyee Nama Rakkisa Baayyee Nama Cinqaasi,Garuu Kun Kan Tahu Nama Maraafii Miti Isaannan Allaahaadhatti Irkatan Kana Hunda Irraa Bilisa,Maaliif Yoo Jatte Hunduu Rahmaan Harka Jiraa Waan Beekaniifikaa ! 😍Jireenya Kee Keeysatti Humna Qabdu Cufaaan Carraaqi,Numa Hin Taa'in Garuu Allaahaa Irratti Irkachuu Hin Dhiisin ! Humna Kee Cufaan Laffaatee Allaahaadhatti Irkannaan Guyyaa Tokko Gammachuu Dhugaa Gammaduun Kee Hin Oolu😍👆 👍Allaahatti Irkachuu Jachuun Callisanii Harka Maratanii Waan Tahu Eeguu Odoo Hin Tahin. 👍Allaahatti Irkachu Jachuun Dhiphachuu Dhiistee Rahmaaniin Gargaarsifachaa Waan Takka Hojjachuuf Carraquu Jachu ! Rahmaanitti Irkachuufii Callisanii Taa'anii Irkoon Kiyya Rahmaani Jachuun Yaada Waliif Faallaati. Rahmaan Nama Tattaafateef Irkoo Tahee Gargaara ! #Waa_Maraafuu_Sabaabaatu_Jira ! Ati Waan Sirraa Eegamu Godhi Taan Rahmaaniif Dhiisi Iniinuu Siif Guutaa ! #Xumureera ✍ Kanuma Dhaamsikoo Kan Arraa @AlfalahDawagrp
2019/10/16 21:08
⤴️Guyyaa tokko Ergamaan Rabbii ۩ﷺ۩ Abuu Bakri, Umar, Usmaan fi Aliyyi Waliin taa'ani osoo haasawa jiranii rasuuli ۩ﷺ۩ akkana jedhan: ⤴️RASUULA ۩ﷺ۩ ... Addunyaa kana irraa waa sadihi qofaan jaaladha 1. Waan urgaawu ykn shittoo 2. Dubartii (tan halaal) 3. Salaata... ⤴️ABUU BAKRI... Yaa rasuula dhuga jettan, aniis waa sadihi qofaan jaaladha. 1. Fuula rasuulaa ۩ﷺ۩ keessa ilaaluu 2. Qabeenya kiyya rasuulaaf arjoomuu 3. Intalti tiyya rasuula heerumuu... ⤴️UMAR... Abuu bakri dhugaa keeti, anilleen waa sadihiin jaaladha. 1. Toltutti nama ajajuu 2. Hamtuu rraa nama dhoorkuu 3. Haala gaarii amala godhachuu... ⤴️USMAAN... Umar Dhugaa keeti, anilleen waa 3n jaaladha. 1. Nama beelawee jiru nyaachisuu 2. Nama uffata hin qabne uffisuu 3. Quraana qara'uu... ⤴️ALIYYI... Usmaan dhugaa jatte , aniis wahuma 3n jaaladha. 1. Keessummaa guddisuu 2. Soomana baay'isuu 3. Jihaada heddummeeysu... Dhaamsa bareeda kana #SHERE godhuun Obbolleewaan keesan biraan naaf gaha Jzk ☆Baarakallah fiikum
2019/10/16 20:32
صلى الله عليه وسلم
2019/10/16 20:28
As wr wb!
2019/10/16 20:11
2019/10/16 20:04
Sabaan Of Tuuluu (Dhaaduu) fi Dhiphina Islaamni Dhorge ************************************************************** Islaamni sabaan of tuuluu, saba biraa tuffachuu, ofii gaditti isa ilaaluu, dhiibbaa irraan gahuufi kkf waan ummanni wallaalaan geggeessaa turan guutummaatti mormeera. Namni tokko saba biraa ta’eef dhugaan isaa dhokachuu hin qabu. Maqaan adda addaa itti baafamees tuffatamuun dhorgaadha. Dhiphinni sabaa jibbamaan Afaan Arabaatiin ‘Asabiyyaa’ jedhama. Hiikti isaa kan kuusaa jechoota Arabaa Tahziib Allughaa keessa jiru kan armaan gadiiti: والعَصَبيَّة: أَن يَدْعُو الرجل إِلَى نُصْرة عَصَبته والتألُّب مَعَهم على من يناوئهم، ظالمين كَانُوا أَو مظلومين. وَقد تعصَّبوا عَلَيْهِم إِذا تجمّعوا. Asabiyyaa jechuun namni tokko firoottan isaa kan nama miidhan ykn miidhaman warra faallaa isaanii irratti gargaaruuf waamuufi isaaniin walitti qabamuudha. ‘Ta’assaba Alayhim’ jechuun walitti qabamuudha. ( Tahziib Allughaa 2/30, تهذيب اللغة 2 / 30) Guyyaa tokko sahaabaan wahii Ergamaa Rabbii (saw) kan armaan gadii gaafatee ture: يَا رَسُولَ اللَّهِ أَمِنَ الْعَصَبِيَّةِ أَنْ يُحِبَّ الرَّجُلُ قَوْمَهُ؟ قَالَ: «لَا، وَلَكِنْ مِنَ الْعَصَبِيَّةِ أَنْ يُعِينَ الرَّجُلُ قَوْمَهُ عَلَى الظُّلْمِ» Yaa Ergamaa Rabbii (saw)! Sila saba ofii jaalachuun ‘Asabiyyaa (dhiphina) keessatti ramadamaa?’ jedhe. Ergamaan Rabbiis (saw) “lakki! Asabiyyaa jechuun namicha saba isaa miidhaa irratti gargaaruudha” jedhan. ( Imaamu Ahmadiifi Ibn Maajaah keessa jira.) ‘Asabiyyaa’n inni jibbamaan saba ofii miidhaa raawwataaru deeggaruufi isaan biratti walitti qabamuudha. Deeggarsi kun saba biraa miidhuu waan ta’eef Rabbi biratti baay’ee jibbamaadha. Yoo nama miidhameef tumsuu ta’e immoo jaalatamaadha. Kanaafuu saba ofii jaalachuun isa keessa hin seenuu Ergamaan Rabbii (saw) dubbatan. Akkasuma saba biraa tuffachuun ykn dhugaa isaan bira jiru diduun waan Rabbiin dallansiisuudha. Gochi kun immoo biyya keenya keessatti babal’atee argama. Sabaafi sablamoonni biyya keenyaa baay’een maqaa adda addaa walitti moggaasanii wal tuffatanii, wal jibbanii, namaa gaditti wal ilaalaa jiraataa turan. Oromoon, walaayittaan, Dawroofi Yamiin maqaan tuffii itti moggaafamee ittiin waamamaa turan. Oromoo keessa yeroo seentus balbala baay’eetu maqaan adda addaa itti moggaafamee tuffatamaa ture. Gosaan of tuuluun isiin akka kanaa xirooftuu ajooftuudha. Kanaafuu ilaalcha amantii Islaamaa keessatti namni saba fedhe ta’us Rabbi biratti wal qixa. Madaalli ittiin Rabbiin biratti wal caalan sodaa Rabbii, amala gaarii, hojii gaarii, beekumasa bu’a qabeessaafi kkf dha. Kanaafuu Qur'aanni “isin keessaa namni kabajamaan isa akkaan Rabbii isaa sodaatuudha” jechuu nutti hime. Ergamaan Rabbiis (saw) kan armaan gadii jedhaniiru: يَا أَيُّهَا النَّاسُ، أَلَا إِنَّ رَبَّكُمْ وَاحِدٌ، وَإِنَّ أَبَاكُمْ وَاحِدٌ، أَلَا لَا فَضْلَ لِعَرَبِيٍّ عَلَى عَجَمِيٍّ، وَلَا لِعَجَمِيٍّ عَلَى عَرَبِيٍّ، وَلَا أَحْمَرَ عَلَى أَسْوَدَ، وَلَا أَسْوَدَ عَلَى أَحْمَرَ Yaa namootaa! Dhaga’aa Rabbiin keessan tokkicha; abbaan keessanis tokkicha. Dhaga’aa! Yoo sodaa Rabbiitiin ta’e malee Arabni kan biraa hin caalu; sabni biraas Araba hin caalu. Akkasuma sodaa Rabbiitiin malee warri adiin gurraacha hin caalan; warri gurraachis adii hin caalan. (Ahmadtu gabaase. مسند أحمد مخرجا (38 / 474)) Ergaan hadiisicha kanaa Hadiisa isa “isin hunduu ilmaan Aadami; Aadam immoo biyyee irraayi” ( Abuu Daawudiifi Tirmiziitu gabaasan.) jedhuun wal gala. Ummata kana hundaawuu Rabbitu akka fedhetti uume. Hundi keenyayyuu abbaafi haati keenya jalqabaa Aadamiifi Hawwaadha. Rabbiin ilmaan isaanii sabaafi sablammii baay’eetti qoode. Isatu filatee saba fedhe keessatti nu uume. Namni saba ofii filatee keessatti dhalate hin jiru. Nu keessaa namni Oromummaa filatee uumame hin jiru. Warra saba biraas akkasuma Rabbitu filateefii uume. Rabbiin immoo saba tokkollee isa kaan irra hin caalchifne. Namni tokko saba Rabbiin isaaf filate, kan ofiif hin filatiniin xinneeffamuu hin qabu. Kanaan garaa garummaa uumuun gaarii miti. Sababa xixiqqoo dhiheessanii saba biraa tuffachuunis waan Rabbiin dallansiisuudha. عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ: قَالَ رَس
2019/10/16 20:01
ُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَآلِهِ وَسَلَّمَ: " النَّاسُ كَأَسْنَانِ الْمُشْطِ” Anas bin Maalik irraa odeeffamee (ra) ni jedhe: Ergamaan Rabbii (saw) ni jedhan: “Namni hunduu wal qixa akka ilkaan filaa (faaqqeeti).” ( Musnada Ashihaab keessa jira.) Kanaafuu sahaabonni Ergamaa Rabbii (saw) gabroota gurraacha bitamanii gara isaanii dhaqaniin sayyidii jedhaa turan. Umar bin Alkhaxxaab waa’ee Bilaal keessatti kan armaan gadii jedha ture: كَانَ عُمَرُ يَقُولُ: «أَبُو بَكْرٍ سَيِّدُنَا، وَأَعْتَقَ سَيِّدَنَا يَعْنِي بِلاَلًا» Umar yeroo hunda ni jedha ture: “Abuu Bakriin sayyidii (caalaa) keenya. Sayyidii keenya Bilaaliin bilisa baase.” ( Bukhaariitu gabaase.) Sahaabonni gocha kana Ergamaa Rabbii (saw) irraa baratan. Ergamaan Rabbii (saw) gabroota Makkaafi shariifa isii, dureessaafi hiyyeessa isii, Arabootaafi gabroota isaan bilisa baasan kan Habashaa, Faarisiifi kanneen biroo wal qixxeessaniiru. Salmaaniin isa gurguramee bitamee gara isaanii dhufeen maatii keenya jechuun Ergamaa Rabbii (saw) gabaafameera: سَلْمَانُ مِنَّا أَهْلَ الْبَيْتِ Salmaan nurraayi; maatii keenya.(Ibn Sa’ad, Xabraaniifi Alhaakim faatu gabaasan.) Muslimoota irraas kan eegamu kana qofa. Ergamaa Rabbiitti (saw) hidhachuun, fakkeenya isaan godhachuufi karaa isaanii irra deemuun dirqama hunda keenyaati. Biftiifi afaan garaa gara ta’uunis fedhii Rabbiitiini. Akkasuma mallattoo dandeettii Rabbii agarsiisuudha. Kana hundaanuu wal tuffachuu Rabbiin jabeessee seerate. Namni kanaan nama biraa tuffate hunduu, abbaa fedhe yoo ta’es gocha wallaalaa (jaahiliyyaa) hojjateera. Hojiin isaas xirooftuudha. Rabbiin ni jedhe: { يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا يَسْخَرْ قَوْمٌ مِنْ قَوْمٍ عَسَى أَنْ يَكُونُوا خَيْرًا مِنْهُمْ وَلَا نِسَاءٌ مِنْ نِسَاءٍ عَسَى أَنْ يَكُنَّ خَيْرًا مِنْهُنَّ وَلَا تَلْمِزُوا أَنْفُسَكُمْ وَلَا تَنَابَزُوا بِالْأَلْقَابِ بِئْسَ الِاسْمُ الْفُسُوقُ بَعْدَ الْإِيمَانِ وَمَنْ لَمْ يَتُبْ فَأُولَئِكَ هُمُ الظَّالِمُونَ} [الحجرات : 11] Yaa warra amantan! Ummanni tokko ummata biraa hin tuffatin. Isaan irra caaluun isaanii (tuffatamtootaa) ni mala. Dubartoonnis dubartoota biraa (hin tuffatin). Isaan irra caaluun isaanii (tuffatamtootaa) ni mala. Tokkoon keessan isa biraa maqaa hin xureessin; maqaa gaarii hin taaneenis wal hin arrabsinaa. Erga amanuutii maqaan faasiquummaa (fincilaa) akkam fokkataadha! Namoonni hin tawbatin, isaanumatu miidhaa raawwattoota. [Alhujuraat: 11] عن جَابِر بْن عَبْدِ اللهِ رضي الله عنه قال: كُنَّا مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي غَزَاةٍ، فَكَسَعَ رَجُلٌ مِنَ الْمُهَاجِرِينَ، رَجُلًا مِنَ الْأَنْصَارِ، فَقَالَ الْأَنْصَارِيُّ: يَا لَلْأَنْصَارِ، وَقَالَ الْمُهَاجِرِيُّ: يَا لَلْمُهَاجِرِينَ، فَقَالَ رَسُولُ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «مَا بَالُ دَعْوَى الْجَاهِلِيَّةِ؟» قَالُوا: يَا رَسُولَ اللهِ كَسَعَ رَجُلٌ مِنَ الْمُهَاجِرِينَ، رَجُلًا مِنَ الْأَنْصَارِ، فَقَالَ: «دَعُوهَا، فَإِنَّهَا مُنْتِنَةٌ» Jaabir bin Abdullaa (RA) ni jedhe: Nabiyyii (saw) wajjin lola wahii keessa turre. Namni warra muhaajiraa (godaantotaa) irraa ta’e nama Ansaara (warra Madiinaa) irraa ta’e wahii rukute. Inni Madiinaa sun “Yaa Ansaarotaa naaf dirmadhaa!” jedhe. Inni muhaajiraas “yaa muhaajirootaa naa birmadhaa” jedhe. Ergamaan Rabbii (saw) “waamichi wallaalaa kun maali?” jedhan. Namoonnis “yaa Ergamaa Rabbii! Nama muhaajira irraa ta’etu nama Ansaara wahii rukute” jedhan. Ergamaan Rabbii (saw) ni jedhan: “isii dhiisaa; isiin xirooftuudha (ajooftuudha)” jedhan. Bukhaariifi Muslimtu gabaasan. عن أَبَي مَالِكٍ الْأَشْعَرِيّ قال: أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: " أَرْبَعٌ فِي أُمَّتِي مِنْ أَمْرِ الْجَاهِلِيَّةِ، لَا يَتْرُكُونَهُنَّ: الْفَخْرُ فِي الْأَحْسَابِ، وَالطَّعْنُ فِي الْأَنْسَابِ، وَالْاسْتِسْقَاءُ بِالنُّجُومِ، وَالنِّيَاحَةُ " Abuu Maalik Al-Ash’arii irraa odeeffamee (ra) ni jedhe: Nabiyyichi (saw) ni jedhan: “waa afur ummata kiyya keessatti gocha wallaalaati. Garuu isii hin dhiisan: sadarkaa abbootiitiin walitti dhaaddachuu, sabaan wal arrabsuu, urjii irra rooba barbaaduufi reefka irratti iyyuudha.” Muslimtu gabaase. عَن ابن عباس رضي الله عنهما قال: ((خلال من خلال الجاه
2019/10/16 20:01
لية : الطعن في الأنساب والنياحة )) Ibn Abbaas irraa odeeffamee (ra) ni jedhe: “sabaan wal arrabsuufi reefka irratti iyyuun amala wallaaltotaati.” Kun Bukhaarii keessa jira. Muslim keessatti immoo Ergamaa Rabbii (saw) irraas gabaafamee jira. عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: " اثْنَتَانِ فِي النَّاسِ هُمَا بِهِمْ كُفْرٌ: الطَّعْنُ فِي النَّسَبِ وَالنِّيَاحَةُ عَلَى الْمَيِّتِ " Abuu Hureyraa irraa odeeffamee (ra) ni jedhe: Ergamaan Rabbii (saw) ni jedhan: “waa lama namoota keessa jiran isaaniif kufriidha. Sabaan wal arrabsuufi reefka irratti iyyuu.”( Muslimtu gabaase.) عن جندب بن عبد الله البجلي قال : قال رسول الله : (( من قتل تحت راية عمية يدعوا عصبية (Al-Azhariin Tahziib Allughaa keessatti ‘Asabiyyaa’ jechuun firri ofii miidhamaa ta’us kan miidhaaru ta’us isaan gargaaruuf wal waamuudha jedhe.) أو ينصر عصبية فقتلته جاهلية)) أخرجه مسلم في صحيحه Jundub bin Abdillaah Albajalii irraa odeeffamee (ra) ni jedhe: Ergamaan Rabbii (saw) ni jedhan: “namni alaabaa dhiphinaa jalatti lolee ajjeefame, sabaan of tuuluutti waame, ykn saba ofii miidhaa irratti gargaaruuf lolee ajjeefame duuti isaa du’a jaahilaati.” Muslimtu gabaase. عَنْ عُقْبَةَ بْنِ عَامِرٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: «إِنَّ أَنْسَابَكُمْ هَذِهِ لَيْسَتْ بِسِبَابٍ عَلَى أَحَدٍ، وَإِنَّمَا أَنْتُمْ وَلَدُ آدَمَ، طَفُّ الصَّاعِ لَمْ تَمْلَئُوهُ، لَيْسَ لِأَحَدٍ عَلَى أَحَدٍ فَضْلٌ إِلَّا بِالدِّينِ أَوْ عَمَلٍ صَالِحٍ Uqbaa bin Aamir irraa odeeffamee (ra) ni jedhe: Ergamaan Rabbii (saw) ni jedhan: “sabni keessan adda ta’uun kun nama tokko ittiin arrabsuufii miti. Isin hunduu ilmaan Aadami. Hundi keessanuu walitti dhihoodha. Namni tokkollee kan biraa amantii sirriifi hojii gaariidhaan malee hin caalu.” Ahmadtu gabaase. Hadiisa baay’eetu akka namoonni hunduu ilmaan Aadam ta’an, Aadam immoo biyyee irraa ta’e ibsa. Kana jechuun bu’urri ilma namaa hunduu wal qixaadha. Isa kanaaf sabaan wal tuffachuun hin eeyyamamu. Garuu saba ofii ibsachuufi ittiin boonuun rakkoo homaa hin qabu. Kan dhorgamu saba biraa tuffachuu, of tuuluu, dhugaa isaan bira jiru fudhachuu diduufi kkf dha. Isa kana ilaalchisee Hadiisa armaan gadii ilaali: عَنْ عَبَّادِ بْنِ كَثِيرٍ الشَّامِيِّ، عَنِ امْرَأَةٍ مِنْهُمْ يُقَالُ لَهَا فُسَيْلَةُ، قَالَتْ: سَمِعْتُ أَبِي يَقُولُ، سَأَلْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، فَقُلْتُ: يَا رَسُولَ اللَّهِ أَمِنَ الْعَصَبِيَّةِ أَنْ يُحِبَّ الرَّجُلُ قَوْمَهُ؟ قَالَ: «لَا، وَلَكِنْ مِنَ الْعَصَبِيَّةِ أَنْ يُعِينَ الرَّجُلُ قَوْمَهُ عَلَى الظُّلْمِ» Ubaadaa bin Kasiir Ashaamiin ni jedhe: dubartiin saba isaanii irraa taate tokko Fuseylaa jedhamtu abbaa isiitii kan armaan gadii jedhuu dhageesse: “Yaa Ergamaa Rabbii! Namni tokko saba isaa jaalachuun dhiphina sabaa isa dhorgamaadhaa?” jedhe. Ergamaan Rabbii (saw) ni jedhan: “lakki! Dhiphinni sabaa inni dhorgamaan namichi saba isaa miidhaa irratti deeggaruudha.” Ibn Maajaahtu gabaase. Akka walii galaatti sabboonummaa ilaalchisee kan eeyyamamu saba ofii baruu, sabaan wal deeggaruu, siyaasaafi dinagdeen wal guddisuu, wal qaroomsuu, aadaa ofii gaarii baballisuufi kkf dha. Sabboonummaan hin deeggaramne immoo of tuuluu, saba biraa tuffachuu, dhugaa isaan bira jiru fudhachuu diduu, saba ofii kan badii balleessaaru gargaaruu, aadaa dogoggoraa irratti wal deeggaruufi kkf dha. (kitaaba Islaamumaafi oromumma irraa)
2019/10/16 20:01
2019/10/16 19:53
1